Istnieje niewiele \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych o zamku na p\u00f3\u0142wyspie w Trokach. Wiadomo, \u017ce zamek sta\u0142 tutaj ju\u017c pod koniec XIV wieku. Nazywano go tak\u017ce Zamkiem Du\u017cym, by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 kompleksu obronnego Trok i Wilna. Otoczony jeziorami Galwe i \u0141uka (albo Bernardyn\u00f3w), zamek posiada murowane umocnienia i przez pewien okres by\u0142 du\u017co wa\u017cniejszy od bardziej znanego dzisiaj zamku na wyspie.<\/p>\n\n\n\n
W XV wieku znaczenie Zamku Du\u017cego zacz\u0119\u0142o male\u0107. Ziemie zamkowe rozdzielono mi\u0119dzy mo\u017cnych, a w samym zamku urz\u0105dzono wi\u0119zienie dla przeciwnik\u00f3w pa\u0144stwa i je\u0144c\u00f3w wojennych. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce p\u00f3\u017aniej mieszka\u0144cy miasteczka zacz\u0119li rozbiera\u0107 \u015bciany zamkowe, aby pozyska\u0107 budulec w postaci cegie\u0142 i kamieni dla swoich domostw.<\/p>\n\n\n\n
Zamek na p\u00f3\u0142wyspie to jeden z najwi\u0119kszych zamk\u00f3w obronnych na Litwie. Dziedziniec w zamku takiego typu jest ogrodzony \u015bcianami zamkowymi z otworami strzelniczymi, wie\u017cyczkami i bram\u0105. Zamki tego typu najcz\u0119\u015bciej budowano na terenach podmok\u0142ych lub trudno dost\u0119pnych. Zbiorniki wodne, ostre zbocza, g\u0142\u0119bokie fosy i wysokie nasypy tworzy\u0142y powa\u017cne przeszkody dla wrogich wojsk, chroni\u0105c zamek przed zdobyciem.<\/p>\n\n\n\n
Wystawa sztuki sakralnej to oddzia\u0142 Muzeum Historii w Trokach, kt\u00f3ry zosta\u0142 otwarty w 2005 roku na terenie zamku na p\u00f3\u0142wyspie w Trokach, w by\u0142ej kaplicy Dominika\u0144skiej. Zwiedzaj\u0105cy mog\u0105 tutaj zapozna\u0107 si\u0119 z wa\u017cnym dorobkiem sakralnym i artystycznym ko\u015bcio\u0142a, obrazami religijnymi oraz przedmiotami \u017cycia codziennego zakonnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Przestrze\u0144 by\u0142ego zespo\u0142u klasztornego zosta\u0142a przystosowana do wystawiania warto\u015bciowych eksponat\u00f3w. Obecnie kolekcja sztuki ko\u015bcielnej sk\u0142ada si\u0119 z ponad 200 przedmiot\u00f3w liturgicznych i warto\u015bciowych dzie\u0142 stuki wizualnej. W\u015br\u00f3d nich znajduje si\u0119 ozdobiona wizerunkiem Cudownego obrazu Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem monstrancja z XVIII wieku, unikalne wydawnictwa klasztoru Dominikan\u00f3w z 1709 roku, kielich liturgiczny wykonany przez wile\u0144skich z\u0142otnik\u00f3w w drugiej po\u0142owie XVI wieku i inne obiekty sakralne zwi\u0105zane z \u017cyciem ko\u015bcio\u0142a: przedmioty liturgiczne, obrz\u0119dowe stroje kap\u0142a\u0144skie, monety bite w rocznic\u0119 chrztu, publikacje ko\u015bcielne, dystynktoria i pozosta\u0142e warto\u015bciowe eksponaty. Co ciekawe, wystawa obejmuje te\u017c albarelle, tj. naczynia aptekarskie u\u017cywane w medycynie i zio\u0142olecznictwie do przechowywania ma\u015bci medycznych. W odremontowanej piwnicy pod kaplic\u0105 odbudowano fragment \u00f3wczesnej kuchni klasztornej, kt\u00f3ra obrazuje gospodarstwo domowe i przedmioty gospodarskie zakonnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie w kaplicy nie sprawuje si\u0119 mszy \u015bwi\u0119tych, natomiast dzi\u0119ki ekspozycji kaplica odzyska\u0142a swoje duchowe przeznaczenie.<\/p>\n\n\n\n
Zakon Dominikan\u00f3w i historia klasztoru<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zakon Kaznodziejski lub Dominikan\u00f3w za\u0142o\u017cy\u0142 \u015bwi\u0119ty Dominik Guzman z Hiszpanii. S\u0142owo \u201edominicanis<\/em>\u201d pochodzi z \u0142aciny i znaczy \u201ePsy Pana\u201d, dlatego jednym z symboli zakonu zosta\u0142 bia\u0142y pies z czarnymi plamami, trzymaj\u0105cy w pysku pochodni\u0119. Wiod\u0105cy kontemplatywny styl \u017cycia Dominikanie zak\u0142adaj\u0105 szko\u0142y i uniwersytety, na kt\u00f3rych wyk\u0142adaj\u0105. Ich celem jest g\u0142oszenie ewangelii i s\u0142owa Bo\u017cego oraz nauka. Cz\u0119ste symbole Dominikan\u00f3w to lilia, ksi\u0119ga, r\u00f3\u017caniec, gwiazda i chleb.<\/p>\n\n\n\n Zamek na p\u00f3\u0142wyspie zbudowany przez Wielkiego Ksi\u0119cia Litewskiego Kejstuta pod koniec XIV wieku by\u0142 w\u00f3wczas jednym z najwi\u0119kszych zamk\u00f3w typu zamkni\u0119tego na Litwie i dlatego cz\u0119sto okre\u015bla\u0142o si\u0119 go jako \u201ezamek du\u017cy\u201d. Jego przeznaczenie ci\u0105gle zmienia\u0142o si\u0119 i z pocz\u0105tku by\u0142a to rezydencja ksi\u0105\u017c\u0119ca, p\u00f3\u017aniej urz\u0105dzono tu wi\u0119zienie dla spiskowc\u00f3w pochodz\u0105cych z wy\u017cszych sfer, a w XVII wieku zamek na p\u00f3\u0142wyspie przeszed\u0142 w r\u0119ce zakonu Dominikan\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n W drugiej po\u0142owie XVIII wieku zakonnicy zacz\u0119li tutaj budowa\u0107 klasycystyczny tr\u00f3jnawowy ko\u015bci\u00f3\u0142. Niestety, z powodu braku \u015brodk\u00f3w, powsta\u0142o tylko jedno pi\u0119tro do pierwszych okien. Na pocz\u0105tku XIX wieku niedoko\u0144czony obiekt zosta\u0142 zrekonstruowany i przekszta\u0142cony w klasztor i kaplic\u0119. W 1822 roku kaplica zosta\u0142a po\u015bwi\u0119cona i nadano jej wezwanie \u015awi\u0119tego Micha\u0142a Archanio\u0142a. Zesp\u00f3\u0142 klasztorny sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z 11 cel, zakrystii, szko\u0142y, dzwonnicy, jadalni z kuchni\u0105, stajni oraz ogrod\u00f3w i sad\u00f3w zarz\u0105dzanych przez zakonnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Po powstaniach w latach 1863-1864 w\u0142adza carska zamkn\u0119\u0142a klasztor i przekaza\u0142a go do dyspozycji policji, kt\u00f3ra przekszta\u0142ci\u0142a go w areszt. W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym w klasztorze znajdowa\u0142o si\u0119 archiwum s\u0105dowe i komisariat policji. Po zaj\u0119ciu Wile\u0144szczyzny przez wojska polskie znajdowa\u0142a si\u0119 tu siedziba policji granicznej, a po wojnie KGB i milicji, w kt\u00f3rej przetrzymywano wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych.<\/p>\n\n\n\n Posesja zamku na p\u00f3\u0142wyspie cz\u0119sto by\u0142a niszczona. Dopiero w latach 60-ych XX wieku zacz\u0119to interesowa\u0107 si\u0119 stanem zabytku. W 1990 roku cz\u0119\u015bciowo odnowiono budynki, do kt\u00f3rych wprowadzi\u0142a si\u0119 administracja Muzeum Historii w Trokach. W 2005 roku otworzona ekspozycja w kaplicy klasztornej przywr\u00f3ci\u0142a j\u0105 do \u017cycia i nada\u0142a jej duchowy charakter.<\/p>\n\n\n\n Wystawa sztuki sakralnej<\/strong><\/p>\n\n\n\n W wyremontowanej kaplicy w klasztorze Dominikan\u00f3w urz\u0105dzono wystaw\u0119 sztuki sakralnej, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017cna zapozna\u0107 si\u0119 z obrz\u0119dowymi szatami kap\u0142a\u0144skimi i ich akcesoriami. Eksponowany jest tutaj ornat \u2013 najokazalsza i najwa\u017cniejsza szata liturgiczna, kt\u00f3ra wyra\u017ca ca\u0142\u0105 wszechobecn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017c\u0105 i symbolizuje czysto\u015b\u0107 duchow\u0105, prawd\u0119 oraz \u0142aski otrzymane od Ducha \u015awi\u0119tego. Ponadto, podczas wystawy mo\u017cna zobaczy\u0107 tak\u017ce mi\u0119dzy innymi sanda\u0142y biskupie, wcze\u015bniej zwane kampadzi<\/em>, oraz mitr\u0119<\/em>(obrz\u0119dowe nakrycie g\u0142owy biskupa szyte z najdro\u017cszych materia\u0142\u00f3w i noszone podczas specjalnych uroczysto\u015bci).<\/p>\n\n\n\n Jednym z najwa\u017cniejszych i najokazalszych przedmiot\u00f3w u\u017cywanych podczas obrz\u0119d\u00f3w katolickich jest monstrancja<\/em>. To przedmiot liturgiczny, w kt\u00f3rym przechowuje si\u0119 i czci \u015awi\u0119ty Sakrament. Z tego wzgl\u0119du, monstrancje wykonuje si\u0119 z metali szlachetnych i zdobi kamieniami szlachetnymi. Podczas wystawy mo\u017cna obejrze\u0107 Melchizedeka<\/em>(cz\u0119\u015b\u0107 monstrancji) oraz kielich liturgiczny, w kt\u00f3rym po\u015bwi\u0119ca si\u0119 eucharystyczne wino i chleb podczas mszy \u015bwi\u0119tej.<\/p>\n\n\n\n Podczas wystawy sztuki sakralnej mo\u017cna spotka\u0107 du\u017co r\u00f3\u017cnorodnych dzie\u0142 sztuki. W\u015br\u00f3d najbardziej znanych obraz\u00f3w nale\u017cy wymieni\u0107 obraz pt. \u201eDominikanie czcz\u0105 zmartwychwsta\u0142ego Jezusa\u201d, kt\u00f3ry wg. znawc\u00f3w sztuki ukazuje za\u0142o\u017cyciela zakonu, \u015bwi\u0119tego Dominika. Inne wa\u017cne obrazy to: \u201e\u015awi\u0119ty Kazimierz\u201d (patron Polski i Litwy, wywodz\u0105cy si\u0119 z dynastii Giedymin\u00f3w) oraz portret Witolda Wielkiego.<\/p>\n\n\n\n Wystawa obfituje w rze\u017aby, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105 \u015bwi\u0119tego Kazimierza, \u015bwi\u0119tego Floriana (wybawcy od ognia, kt\u00f3ry jednym wiadrem ugasi\u0142 p\u0142on\u0105cy dom) oraz \u015bwi\u0119tego Jana Nepomucena \u2013patrona mieszka\u0144c\u00f3w Trok i poszkodowanych przez wod\u0119. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce na wystawiane jest tak\u017ce jedno z najrzadszych dzie\u0142 rze\u017abiarskiej sztuki ludowej na Litwie pt. \u201eOstatnia wieczerza\u201d.<\/p>\n\n\n\n Dzwony<\/strong><\/p>\n\n\n\n Od pradawnych czas\u00f3w d\u017awi\u0119k dzwon\u00f3w symbolizuje w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan wyganianie z\u0142ych duch\u00f3w. Dzwony wisz\u0105ce na wysokich wie\u017cach zach\u0119caj\u0105 swoim d\u017awi\u0119kiem do modlitwy w towarzystwie innych wierz\u0105cych, oznajmiaj\u0105 jakie\u015b wa\u017cne wydarzenie lub bij\u0105 na alarm. <\/p>\n\n\n\n Rzemios\u0142o odlewania dzwon\u00f3w rozkwit\u0142o na Litwie ju\u017c w XIV wieku, a najlepsze wyroby odlane przez doskona\u0142ego ludwisarza Jana Delamarsa z XVII wieku do dzi\u015b rozbrzmiewaj\u0105 pi\u0119knym g\u0142osem w wie\u017cy archikatedralnej \u015aw. Piotr i Paw\u0142a, w klasztorze w Po\u017caj\u015bciu, czy w innych dzwonnicach.<\/p>\n\n\n\n Niestety, po rozbiorze Litwy w XVIII wieku wojsko carskie zniszczy\u0142o du\u017co starych dzwon\u00f3w. Sztuka ludwisarska podupad\u0142a, a dzwony zacz\u0119to sprowadza\u0107 z Kr\u00f3lewca, Rosji, Polski i \u0141otwy. Obecnie wystawa sztuki sakralnej umo\u017cliwia obejrzenie kilku XVIII- i XIX-wiecznych dzwon\u00f3w odlanych w Wilnie, Prusach, Rydze i zachodniej Europie.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Wystawa mie\u015bci si\u0119 w by\u0142ej kaplicy dominika\u0144skiej. W ekspozycji znajduj\u0105 si\u0119 ubrania liturgiczne duchownych katolickich, naczynia uroczysto\u015bci ko\u015bcielnych oraz inne dzie\u0142a sztuki sakralnej.<\/p>\n\n\n\n Godziny otwarcia: <\/strong>https:\/\/trakaimuziejus.lt\/en\/lankytojams\/darbo-laikas\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Ceny bilet\u00f3w: <\/strong>https:\/\/trakaimuziejus.lt\/en\/lankytojams\/kainos\/<\/a><\/p>\n\n\n\n